Rynek Siewierski

Rynek w Siewierzu to serce niewielkiego miasteczka u progu Jury Krakowsko-Częstochowskiej, które zachowało swój średniowieczny układ z XIII wieku. To miejsce, gdzie historia spotyka się z codziennym życiem – między kamieniczkami można zobaczyć fontannę z tańczącymi pannami, posłuchać ludowej piosenki i poczuć klimat dawnego szlaku handlowego łączącego Kraków z Wielkopolską.

Nie jest to typowy śląski rynek. Architektura wyraźnie odbiega od tego, co znamy z innych miast regionu.

Historia Rynku Siewierskiego – od XIII wieku do dziś

Plac został wytyczony w 1276 roku, gdy miasto otrzymało prawa magdeburskie. To była przeprowadzka z konieczności – stara osada przy romańskim kościele św. Jana Chrzciciela ucierpiała podczas najazdów tatarskich w 1241 i 1260 roku. Nowe miasto założono około 2 kilometry na północ, w dolinie Czarnej Przemszy, w miejscu otoczonym potokami i bagnami, co dawało naturalną ochronę.

Lokalizacja nie była przypadkowa. Rynek leżał na skrzyżowaniu ważnych szlaków – drogi z Krakowa do Wielkopolski i z Krakowa do Opola. To tutaj zatrzymywali się kupcy, odbywały się targi, rozstrzygano sprawy miejskie. Przez wieki plac pełnił funkcję centrum handlowego i politycznego.

Kształt rynku jest nieregularny – wymiary to około 132 na 115 metrów z jednej strony i 96 na 75 metrów z drugiej. Z placu wychodziły ulice: Bytomska i jej przedłużenie prowadzące do Starego Siewierza, dzisiejsza ulica Będzińska. Do pierwszej połowy XX wieku prawie cała zabudowa rynku była drewniana, poza ratuszem i dwoma murowanymi domami. Dziś otaczają go niskie, maksymalnie jednopiętrowe budynki, które tworzą kameralną atmosferę.

Rynek w Siewierzu nazywany był kiedyś Większym Rynkiem, co sugeruje, że w mieście istniał również mniejszy plac targowy.

Fontanna Siewierskie Panny – symbol miasta

Największą atrakcją współczesnego rynku jest fontanna z rzeźbą dwóch tańczących dziewczyn. Została odsłonięta w 2009 roku podczas modernizacji placu. Rzeźbę wykonała krakowska firma według projektu Agnieszki i Marka Maślaniec.

Figury nawiązują do ludowej pieśni „Od Siewierza jechał wóz”, którą śpiewa Zespół Pieśni i Tańca „Śląsk”. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli miasta – turyści chętnie robią sobie zdjęcia na tle tańczących postaci. Fontanna działa w sezonie letnim i wieczorami bywa podświetlana.

Tuż obok fontanny stoi coś, czego nie znajdziesz na wielu innych rynkach – interaktywna ławeczka z odlewami postaci Zdzisława Hadyny i Franciszka Pyzika, twórców wspomnianej pieśni. Po naciśnięciu przycisku można posłuchać oryginalnego nagrania „Od Siewierza jechał wóz”. To prosty, ale skuteczny sposób na poznanie lokalnego folkloru.

Co jeszcze zobaczyć na rynku i w okolicy

Centralnym punktem placu jest kwietny napis „Siewierz” – popularne miejsce do zdjęć, zwłaszcza wiosną i latem, gdy kwiaty są w pełnym rozkwicie. Rynek jest przestronny jak na niewielkie miasteczko i przyjemnie się po nim spaceruje.

Zabudowa wokół placu różni się od typowej śląskiej architektury. Spacerując ulicą Krakowską od zamku w kierunku rynku, można zauważyć tę odmienność – budynki przypominają raczej małopolskie miasteczka niż śląskie miasta.

Niedaleko rynku, przy ulicy Kościuszki, stoi kościół św. Macieja Apostoła z drugiej połowy XIII wieku. Powstał wraz z lokacją miasta – początkowo miał murowane prezbiterium i drewnianą nawę. Na południe od rynku znajduje się kościół św. Barbary i św. Walentego z 1618 roku, wybudowany staraniem mieszczan jako kościół szpitalny.

Warto też zajrzeć do Izby Tradycji i Kultury Dawnej, która mieści się w zabytkowym dworku z XVIII wieku wybudowanym przez rodzinę Franków. To miejsce, gdzie można poznać historię regionu i zobaczyć, jak żyli dawni mieszkańcy.

W okolicy Siewierza słynie miejscowa kuchnia, szczególnie dania z gęsi – siewierski żurek, gęsie żołądki po siewiersku czy brusznicy siewierska to specjalności, których nie znajdziesz w innych regionach Polski.

Rynek jako baza wypadowa do zwiedzania Siewierza

Rynek to dobry punkt startowy do zwiedzania miasta. Stąd kilka minut spaceru dzieli od głównej atrakcji Siewierza – ruin zamku biskupów krakowskich z drewnianym mostem zwodzonym. Wstęp na teren zamku jest bezpłatny, a obok znajduje się duży plac zabaw z siłownią zewnętrzną i skateparkiem.

Z rynku można też wybrać się do Starego Siewierza, gdzie stoi romański kościół św. Jana Chrzciciela z początku XII wieku – jeden z najstarszych zabytków w województwie śląskim i czołowy przykład architektury romańskiej w Polsce. Znajduje się przy drodze krajowej DK 1, przy ulicy Cmentarnej.

Nieco dalej, na południowy zachód od miasta, rozciąga się Zalew Przeczycko-Siewierski – malownicze miejsce na spacery i wypoczynek nad wodą.

Dla kogo jest Rynek Siewierski

To miejsce dla każdego, kto lubi spokojne, kameralne miasteczka z historią. Rynek nie jest wielką atrakcją samą w sobie – raczej przyjemnym przystankiem podczas zwiedzania Siewierza. Rodziny z dziećmi docenią interaktywną ławeczkę i fontannę, miłośnicy architektury – średniowieczny układ urbanistyczny i nietypową dla Śląska zabudowę.

Rynek sprawdzi się jako część dłuższego spaceru po mieście. Warto połączyć go z wizytą na zamku, w starym kościele romańskim i nad zalewem. To dobry pomysł na kilkugodzinną wycieczkę z Zagłębia Dąbrowskiego, Katowic czy Krakowa.

Informacje praktyczne – jak dotrzeć i gdzie zaparkować

Rynek znajduje się w centrum Siewierza, przy głównych ulicach miasta. Dojazd samochodem jest prosty – z Katowic czy Krakowa drogą krajową DK1, następnie w kierunku centrum miasta. W pobliżu rynku są parkingi, w tym bezpłatne miejsca przy zamku (kilka minut spacerem od rynku). Warto zwrócić uwagę na oznakowanie w centrum, by uniknąć parkowania w miejscach objętych strefą płatną.

Komunikacją publiczną można dojechać autobusami ZTM (Zarząd Transportu Metropolitalnego) z Będzina, Dąbrowy Górniczej i Świerklańca. Z dalszych regionów Polski dostępne są połączenia autobusowe do Siewierza.

Rynek jest dostępny cały czas, bez ograniczeń czasowych i bez opłat. Na spacer po placu wystarczy 15-20 minut, ale warto zaplanować więcej czasu, jeśli chce się zwiedzić całe miasto – razem z zamkiem, kościołami i okolicą można spędzić w Siewierzu 2-3 godziny.

Fontanna działa sezonowo, zwykle od wiosny do jesieni. Ławeczka z muzyką jest dostępna przez cały rok. Na rynku nie ma restauracji ani kawiarni bezpośrednio na placu, ale w okolicy znajdzie się kilka miejsc, gdzie można zjeść regionalne potrawy.