Rezerwat Ochojec Katowice

Rezerwat Ochojec to fragment lasu na południowych obrzeżach Katowic, w dzielnicy Piotrowice-Ochojec, który skrywa botaniczną rzadkość – najliczniejsze w Polsce stanowisko liczydła górskiego poza terenami górskimi. Ten niewielki, bo liczący niespełna 26 hektarów obszar, chroni kawałek natury, który przetrwał w mieście przemysłowym jak relikty dawnych czasów. Wstęp jest bezpłatny przez cały rok.

Rośliny górskie w sercu aglomeracji śląskiej

Rezerwat powstał w 1982 roku jako pierwszy rezerwat florystyczny w ówczesnym województwie katowickim. Głównym powodem objęcia tego terenu ochroną było właśnie liczydło górskie – wieloletnia roślina z rodziny liliowatych, która zazwyczaj rośnie w Karpatach, Sudetach czy Górach Świętokrzyskich. Tutaj, wzdłuż niewielkiego potoku Ślepiotka, znalazła swoje miejsce daleko od gór.

Liczydło można rozpoznać po charakterystycznej zygzakowatej łodydze, która dorasta nawet do metra wysokości. Liście ma duże, jajowate, ułożone skrętolegle. Kwitnie na przełomie maja i czerwca – wtedy pojawiają się białe, dzwonkowate kwiaty wyrastające z dolnej strony liści. Pod koniec lata roślina prezentuje się jeszcze efektowniej dzięki intensywnie czerwonym, kulistym owocom.

W rezerwacie Ochojec stwierdzono występowanie ponad 200 gatunków roślin naczyniowych, w tym wiele objętych ochroną prawną.

Co jeszcze rośnie w rezerwacie

Oprócz liczydła górskiego w lesie można natknąć się na inne chronione gatunki. Wiosną zakwita konwalia majowa, a w cieniu drzew rosną kalina koralowa, ciemiężyca zielona z okazałymi liśćmi i wiechowatymi kwiatostanami czy kokoryczka okółkowa o liściach zebranych w charakterystyczne okółki.

W bardziej wilgotnych fragmentach, przy potoku i w miejscach podbagnionych, pojawiają się rośliny torfowisk: siedmiopalecznik błotny, bobrek trójlistkowy i tojeść bukietowa. To właśnie różnorodność siedlisk – od suchych borów po wilgotne łęgi – sprawia, że na tak małej przestrzeni zmieściło się tyle gatunków.

Pod względem zbiorowisk leśnych dominują trzy typy: kontynentalny bór mieszany z dębem szypułkowym i sosną, łęg olchowo-jesionowy z olchą czarną oraz bagienny bór trzcinnikowy z sosną i świerkiem. To mozaika różnych środowisk na niewielkim skrawku lasu.

Zwierzęta Lasu Murckowskiego

Rezerwat Ochojec stanowi fragment większego kompleksu – Lasu Murckowskiego, który zajmuje sporą część południowych terenów Katowic. Las zawdzięcza nazwę dzielnicy Murcki, uznawanej za kolebkę górnictwa węglowego na Górnym Śląsku. To właśnie ten rozległy kompleks leśny daje schronienie licznym zwierzętom.

Podczas spaceru można spotkać sarny, dziki, a nawet daniele. Z ptaków żyją tu bażanty i jastrzębie. Las tętni życiem, choć trzeba mieć trochę szczęścia i cierpliwości, żeby zobaczyć większe ssaki – najczęściej zdradzają swoją obecność tropami na leśnych ścieżkach.

Szlaki przez rezerwat

Po rezerwacie można poruszać się wyłącznie wyznaczonymi szlakami – wchodzenie w inne miejsca jest zabronione ze względu na ochronę przyrody. W pobliżu południowej granicy rezerwatu przebiega czarno znakowany Szlak Ochojski, który zaczyna się przy nieczynnym przystanku kolejowym Katowice Ochojec, a kończy w Lędzinach. Większość trasy wiedzie przez tereny leśne.

Rezerwat jest dostępny zarówno dla pieszych, jak i rowerzystów. Spacer nie wymaga specjalnego przygotowania – wystarczą wygodne buty i odrobina ciekawości botanicznej. Warto zabrać ze sobą aparat lub telefon, szczególnie pod koniec lata, gdy liczydło górskie prezentuje swoje czerwone owoce.

Rezerwat Ochojec był drugim rezerwatem przyrody utworzonym w granicach Katowic, zaraz po rezerwacie Las Murckowski.

Dla kogo to miejsce

Rezerwat spodoba się przede wszystkim miłośnikom przyrody i botaniki – to miejsce, gdzie można zobaczyć rośliny, których normalnie szukałoby się w górach, nie spodziewając się ich w centrum aglomeracji. Dla rodzin z dziećmi to dobry punkt na krótką wycieczkę rowerową lub pieszą, szczególnie jeśli chce się pokazać dzieciom, jak wygląda las naturalny, nie tylko parkowy.

Nie jest to spektakularna atrakcja w stylu wodospadu czy punktu widokowego. To raczej spokojny kawałek lasu, który wymaga odrobiny uwagi i zainteresowania. Jeśli ktoś lubi obserwować przyrodę z bliska, rozpoznawać rośliny i wsłuchiwać się w leśne odgłosy, znajdzie tu swoje miejsce.

Praktyczne informacje – jak dojechać i ile czasu zarezerwować

Wstęp: wolny, bez opłat
Godziny: dostępny cały rok, całą dobę
Czas zwiedzania: spacer przez rezerwat to około 1-1,5 godziny, w zależności od tempa i chęci obserwacji roślin

Rezerwat znajduje się w dzielnicy Piotrowice-Ochojec w Katowicach. Najbliższym punktem orientacyjnym jest dawny przystanek kolejowy Katowice Ochojec, przy którym rozpoczyna się Szlak Ochojski. Dojazd samochodem: można dojechać ulicą Ochojec w kierunku południowym, parking znajduje się w pobliżu wejścia na szlak. Komunikacją miejską: autobusy w kierunku Ochojca, dalej krótki spacer do rezerwatu.

Najlepszy czas na wizytę to koniec maja i czerwiec, gdy kwitnie liczydło górskie, oraz koniec lata, gdy pojawiają się jego charakterystyczne czerwone owoce. Wiosną rezerwat ożywa kolorami kwitnących konwalii i innych roślin leśnych. Pamiętaj, że poruszanie się jest możliwe tylko po wyznaczonych szlakach – to konieczne dla ochrony rzadkich gatunków roślin.

Nadzór nad rezerwatem sprawuje Regionalny Konserwator Przyrody w Katowicach. Szczegółowe informacje o zasadach zwiedzania można znaleźć na stronie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach.