Park Henryka Jordana

Park Jordana to prawie 20-hektarowy teren zieleni w Krakowie, który powstał w 1889 roku jako pierwszy publiczny plac zabaw w Europie. Nie jest to kolejny miejski skwer z ławkami i klombami, ale miejsce zaprojektowane od podstaw z myślą o aktywności fizycznej i rekreacji. Dziś łączy funkcję parku spacerowego z bogatą infrastrukturą sportową i rekreacyjną, którą korzystają zarówno rodziny z dziećmi, jak i studenci z pobliskiego miasteczka AGH.

Znajduje się między aleją 3 Maja (od strony Błoń), ulicą Reymana (przy Stadionie Miejskim) i ulicą Reymonta, co czyni go łatwo dostępnym z centrum miasta.

Historia parku – od wystawy przemysłowej do ogródka jordanowskiego

Cała historia zaczęła się od Wystawy Krajowej Rolniczo-Przemysłowej w 1887 roku. Na potrzeby tego wydarzenia zasadzono 24 tysiące drzew, uregulowano rzekę Rudawę i wybudowano tymczasowe pawilony wystawiennicze na terenach błoń czarnowiejskich. Gdy wystawa się zakończyła, teren mógł wrócić do poprzedniego stanu – pastwiska dla bydła.

Wtedy do akcji wkroczył dr Henryk Jordan – ceniony krakowski lekarz, który pasjonował się wpływem higieny i aktywności fizycznej na zdrowie społeczeństwa. W 1888 roku zwrócił się o wydzierżawienie 8 hektarów tego terenu pod przyszły park zabaw dla dzieci i młodzieży. Pomysł był nowatorski – w Europie nie było jeszcze czegoś takiego. Jordan wzorował się na podobnych rozwiązaniach ze Stanów Zjednoczonych, gdzie już funkcjonowały place zabaw z urządzeniami do ćwiczeń.

Zagospodarowanie powierzono Bolesławowi Maleckiemu, ówczesnemu kierownikowi ogrodów miejskich. W rok później, w 1889, park został oficjalnie otwarty. Na wejściu stała drewniana brama z napisem „Miejski Park Dr. Jordana”, a za nią czekała mleczarnia Eweliny Dobrzyńskiej, gdzie odwiedzający mogli napić się świeżego mleka.

Jordan był tak zaangażowany w działalność parku, że z własnych funduszy współfinansował podwieczorki dla uczestników zajęć. Najlepsi gimnastycy otrzymywali od niego książeczki oszczędnościowe z wkładem 5 guldenów – sporą sumą jak na tamte czasy.

Co było w parku na początku XX wieku

Oryginalny park Jordana to nie był zwykły teren rekreacyjny. Znajdowało się tam 12 boisk do piłki nożnej i innych gier, liczne bieżnie i tory do ćwiczeń, basen, korty tenisowe, a zimą ślizgawka. Stał tam długi pawilon gimnastyczny z obszerną halą i werandą na podmurówce. Latem ćwiczenia odbywały się właśnie tam, a zimą przenoszono je do cieplejszej sali przy klasztorze Franciszkanów.

Naprzeciwko pawilonu gimnastycznego, w altanowej rotundzie, koncertowała orkiestra. W 1906 roku dodano pomieszczenia na wypadek złej pogody, a park wyposażono w szatnie i prysznice. Wszystko to było częścią szerszej wizji – Jordan chciał, żeby park służył nie tylko rekreacji, ale też edukacji. Młodzież miała tu ogród kwiatowo-warzywny, funkcjonowały stolarnia i tokarnia. Odbywały się lekcje śpiewu, przedstawienia, konkursy, festyny i spotkania patriotyczne.

Park Jordana dzisiaj – co można tu robić

Współczesny park zajmuje około 20 hektarów (źródła podają od 19,77 do 21 ha). Zachował swoją sportowo-rekreacyjną funkcję, choć oczywiście infrastruktura się zmieniła.

Na terenie parku znajdziesz boiska do koszykówki, siatkówki i piłki nożnej – dostępne dla wszystkich. Do ciekawszych obiektów należy skate park, który przyciąga młodzież z deskami i rolkami. Jest też miasteczko rowerowe, gdzie dzieci mogą uczyć się zasad ruchu drogowego w bezpiecznych warunkach – przydatne zanim trafią na prawdziwą ulicę.

Dla młodszych dzieci przygotowano place zabaw z różnymi urządzeniami. Są ławki dla rodziców, którzy mogą odpocząć mając dzieci na oku. W parku znajduje się też niewielki staw – nic spektakularnego, ale urozmaica krajobraz.

Zachowała się muszla koncertowa, w której latem odbywają się koncerty. Warto sprawdzić program wydarzeń kulturalnych w Krakowie – czasem można trafić na ciekawe występy, zwłaszcza w weekendy.

Aleja popiersów wybitnych Polaków

To jeden z bardziej charakterystycznych elementów parku. Popiersia zaczęto ustawiać jeszcze przed pierwszą wojną światową i tradycja ta jest kontynuowana. Można tu znaleźć pomniki Mikołaja Kopernika, Fryderyka Chopina, Jana Kochanowskiego, Juliusza Słowackiego, Adama Mickiewicza, Zygmunta Krasińskiego oraz oczywiście samego Henryka Jordana.

W sumie jest tu kilkadziesiąt popiersí wybitnych postaci polskiej historii i kultury. Spacer aleją zamienia się w swoistą lekcję historii, choć trzeba przyznać, że nie wszyscy turyści zwracają na nie uwagę – dla wielu to po prostu część parkowego krajobrazu.

Z tyłu parku, blisko ulicy Akademickiej, stoi pomnik zupełnie innego rodzaju – naturalnej wielkości rzeźba niedźwiedzi. Wyróżnia się na tle klasycznych popiersí i jest ulubionym miejscem do zdjęć, zwłaszcza dla dzieci.

Ogródki jordanowskie – fenomen, który rozprzestrzenił się po Polsce

Krakowski park dr. Jordana stał się inspiracją dla władz innych miast. Podobne ogrody powstały we Lwowie, Warszawie, Jarosławiu i wielu innych miejscowościach. Ukuła się dla nich popularna nazwa „ogródki jordanowskie” lub po prostu „jordanki”.

Koncepcja była rewolucyjna – publiczna przestrzeń dedykowana aktywności fizycznej dzieci i młodzieży, dostępna bezpłatnie, z profesjonalnym sprzętem i pod opieką wykwalifikowanych instruktorów. Dziś brzmi to oczywiste, ale w końcu XIX wieku to był przełom w myśleniu o zdrowiu publicznym i edukacji fizycznej.

Dla kogo jest Park Jordana

To miejsce dla praktycznie każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu place zabaw, miasteczko rowerowe i bezpieczną przestrzeń do biegania. Studenci z pobliskiego miasteczka AGH traktują park jako swój przydomowy ogród – można tu spotkać grupy grające w frisbee, siatkówkę czy po prostu odpoczywające na trawie.

Osoby starsze wybierają park na spokojne spacery – jest tu dość drzew, żeby latem znaleźć cień, a alejki są wygodne i równe. Miłośnicy historii docenią aleję popiersí i sam fakt obcowania z pierwszym tego typu obiektem w Europie.

Sportowcy amatorzy korzystają z boisk i tras do biegania. Skate park przyciąga młodzież z deskorolkami i rolkami. W weekendy park bywa bardzo uczęszczany, w dni powszednie jest spokojniej.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Wstęp do parku jest bezpłatny i dostępny codziennie przez całą dobę. To miejsce publiczne bez ogrodzeń i bramek, więc można przyjść o każdej porze. Oczywiście wieczorem i w nocy nie ma oświetlenia na całym terenie, więc lepiej planować wizytę w godzinach dziennych.

Jak dojechać: Park znajduje się przy alei 3 Maja w dzielnicy Krowodrza. Z centrum Krakowa można dojść pieszo w około 20-25 minut od Rynku Głównego. Tramwajem: linie jadące w stronę Błoń – przystanek „Reymana” lub „Politechnika”. Z dworca głównego to około 15 minut tramwajem.

Jeśli ktoś jedzie samochodem, można parkować na okolicznych ulicach, choć w dni robocze bywa z tym trudno ze względu na pobliski stadion i miasteczko studenckie. W weekendy sytuacja jest lepsza.

Ile czasu przeznaczyć: Zależy od celu wizyty. Na spacer z dziećmi warto zarezerwować 1-2 godziny. Jeśli ktoś chce spokojnie przejść się aleją popiersí i odpocząć na ławce, wystarczy 30-45 minut. Rodziny z dziećmi, które chcą skorzystać z placu zabaw i miasteczka rowerowego, mogą zostać na pół dnia.

W parku są punkty gastronomiczne – kawiarnie i bary, gdzie można kupić kawę, lody czy przekąski. Ceny typowe dla miejskich parków, nic wygórowanego.

Warto pamiętać, że park sąsiaduje z Błoniami – ogromnym terenem trawiastym, na którym odbywają się duże wydarzenia jak wizyty papieskie, koncerty czy festiwale. Jeśli w Krakowie planowane jest takie wydarzenie, warto połączyć wizytę w obu miejscach.