Las Murckowski Katowice

Las Murckowski to fragment dawnej Puszczy Śląskiej, który przetrwał w granicach Katowic jako rezerwat przyrody. Zajmuje nieco ponad 141 hektarów w dzielnicy Murcki i chroni przede wszystkim kwaśną buczynę niżową z drzewostanami, których wiek sięga nawet 220 lat. To miejsce, gdzie można zobaczyć jak wyglądał śląski las zanim region stał się sercem przemysłu.

Warto rozróżnić dwie nazwy. Lasy Murckowskie to ogromny kompleks leśny rozciągający się na około 90 kilometrach kwadratowych przez Katowice, Tychy i Mysłowice. Rezerwat Las Murckowski to z kolei niewielka, ale najcenniejsza część tego obszaru – ściśle chroniony fragment z najstarszymi drzewami.

Historia rezerwatu na tle przemysłowej aglomeracji

Rezerwat powstał w 1953 roku, ale początkowo obejmował zaledwie 7 hektarów – wyspę starych buków, którą uznano za wartą ochrony. W 1989 roku obszar powiększono do ponad 100 hektarów, a w grudniu 2022 roku dołączono kolejne 40 hektarów, co dało obecną powierzchnię. Dziś rezerwat składa się z trzech części przedzielonych drogą krajową numer 86, czyli ulicą Bielską.

Ciekawostką jest lokalizacja – las znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie terenów poprzemysłowych, w tym dawnej kopalni Murcki. To jeden z niewielu przypadków, gdy fragment naturalnego lasu przetrwał w samym centrum górnośląskiej aglomeracji.

Niektóre buki w rezerwacie mają ponad 150 lat, co oznacza, że rosły tu już w czasach, gdy region dopiero zaczynał swój przemysłowy rozwój. Najstarsze okazy liczą sobie nawet 220 lat.

Co rośnie w Lesie Murckowskim

Główną atrakcją są okazałe buki tworzące kwaśną buczynę niżową – zbiorowisko leśne rzadko spotykane w tej części Polski. Drzewostan budują też dęby bezszypułkowe i szypułkowe, brzozy oraz sosny. W miejscach, gdzie przez koronę drzew przebija się światło, rosną krzewy: kruszyna, dziki bez czarny i bez koralowy.

Runo leśne to przede wszystkim śmiałek pogięty, narecznica krótkoostna (gatunek paproci), borówka czarna i konwalijka dwulistna. Charakterystycznym elementem jest też bluszcz pospolity oplatający pnie drzew – widok, który kojarzy się bardziej z zachodem Europy niż ze Śląskiem.

Las różnicuje się na cztery warianty buczyny w zależności od składu roślinności w runie. To efekt zróżnicowania terenu – rezerwat leży na Płaskowyżu Murckowskim, który tworzą wzniesienia porozcinane dolinami potoków.

Szlaki i możliwości zwiedzania

W granicach rezerwatu obowiązuje ścisła zasada: poruszać można się wyłącznie po wyznaczonych szlakach. Dotyczy to zarówno pieszych, jak i rowerzystów. To zrozumiałe – ochrona cennego drzewostanu wymaga ograniczenia ingerencji człowieka.

Szerszy kompleks Lasów Murckowskich oferuje więcej swobody. Przebiegają tędy oznakowane trasy rowerowe, a sama sieć dróg leśnych sprawia, że można zaplanować spacer czy przejażdżkę o różnej długości. Dolinka Murckowska to popularne miejsce wśród biegaczy i rowerzystów.

Teren jest zróżnicowany – wzniesienia, doliny, potoki. Najwyższy punkt to Wzgórze Wandy, na którego zboczach rozciąga się wschodnia część rezerwatu. Z niektórych miejsc widać jak blisko sąsiadują tu natura i ślady przemysłu.

Dla kogo to miejsce

Las Murckowski to dobry wybór dla mieszkańców Katowic i okolic szukających spokojnego miejsca na spacer bez konieczności wyjeżdżania za miasto. Rodziny z dziećmi znajdą tu przestrzeń na aktywność na świeżym powietrzu, choć nie ma tu placów zabaw czy infrastruktury turystycznej – to po prostu las.

Miłośnicy przyrody docenią możliwość obcowania ze starym drzewostanem – widok 150-letnich buków robi wrażenie. Rowerzyści mogą wykorzystać trasy w szerszym kompleksie Lasów Murckowskich, choć trzeba pamiętać o ograniczeniach w samym rezerwacie.

Nie jest to miejsce na całodniową wycieczkę z atrakcjami co krok. Raczej opcja na dwie-trzy godziny spaceru, biegania czy jazdy rowerem. Dla kogoś, kto szuka ciszy i chce odpocząć od miejskiego zgiełku, wystarczy w zupełności.

Wesoła Fala w sąsiedztwie

Tuż obok rezerwatu znajduje się ośrodek wypoczynkowy Wesoła Fala ze zbiornikiem wodnym zasilanym przez rzekę Przyrzę. Warto o tym wiedzieć, bo można połączyć spacer po lesie z odpoczynkiem nad wodą. Nazwa Wesoła Fala dotyczy zarówno samego zbiornika, jak i całego terenu rekreacyjnego.

W Lesie Murckowskim zachowały się fragmenty dawnej Puszczy Śląskiej, która kiedyś pokrywała znaczną część regionu. Dziś to jeden z niewielu takich reliktów w granicach dużego miasta.

Praktyczne informacje – dojazd, ceny, ile czasu zarezerwować

Wstęp do rezerwatu jest bezpłatny. Las jest dostępny cały rok, bez ograniczeń godzinowych – można przyjść o świcie albo pod wieczór, w zależności od preferencji.

Rezerwat leży w południowej części Katowic, w dzielnicy Murcki. Najłatwiej dojechać samochodem – można zaparkować w okolicy ulicy Bielskiej (droga krajowa nr 86), która przecina las. Komunikacją miejską dojeżdża się autobusami w kierunku Murck, ale trzeba liczyć się z kawałkiem spaceru od przystanku.

Na sam spacer po rezerwacie wystarczy godzina, może półtorej. Jeśli ktoś planuje dłuższą wycieczkę po całym kompleksie Lasów Murckowskich z wykorzystaniem szlaków rowerowych, warto zarezerwować 2-3 godziny. Teren nie jest duży, ale zróżnicowany – wzniesienia sprawiają, że spacer bywa bardziej wymagający niż się wydaje.

Nie ma tu punktów gastronomicznych ani toalet, więc warto zabrać wodę i przekąski. To typowy las z drogami leśnymi i szlakami, bez turystycznej infrastruktury. Latem można spotkać więcej ludzi, ale nawet wtedy nie jest tłoczno – miejsce pozostaje spokojne.

Zarządza terenem Nadleśnictwo Katowice z siedzibą przy ulicy Kijowskiej 37b. W razie pytań można skontaktować się pod numerem 32 25 25 141 lub mailem [email protected].